เนื่องจากผลของการมีความสับสนระหว่างศัพท์ทางบัญชีและศัพท์ภาษีอากรตามประมวลรัษฎากร ผมเลยพยายามรวบรวมคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องมาสรุปเพื่อให้เข้าใจถึงความเหมือนและความแตกต่างของความหมายในแต่ละคำครับ 1. งบแสดงฐานะทางการเงิน VS งบดุล งบแสดงฐานะการเงิน (มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 1 (ปรับปรุง 2552)) คือ ชื่อเรียกงบการเงินที่ใช้แทนงบดุลเพราะสื่อถึงลักษณะของงบการเงินที่แสดงฐานะทางการเงินของกิจการได้เหมาะสมกว่างบดุล มาตรฐานการบัญชีก่อนใช้คำว่า งบดุล และ งบกระแสเงินสด เพื่ออธิบายถึงงบการเงินสองส่วน ส่วนมาตรฐานฉบับใหม่นี้ใช้คำว่า งบแสดงฐานะการเงิน และ งบกระแสเงินสด แทน เพื่อจะให้ความหมายใกล้เคียงมากขึ้น งบดุล เป็นคำที่ใช้เรียกงบแสดงฐานะทางการเงินของกิจการเพียง ณ วันใดวันหนึ่ง โดยนำมาจากประมวลกฏหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยประมวลรัษฎากรได้กำหนดใช้คำนี้ตลอดมาเพื่อประโยชน์ในการบริหารและจัดเก็บภาษีอากร

มาตรา 65 ทวิ การคำนวณกำไรสุทธิและขาดทุนสุทธิในส่วนนี้ ให้เป็นไปตามเงื่อนไขดังต่อไปนี้ (1) รายการที่ระบุไว้ในมาตรา 65 ตรี ไม่ให้ถือเป็นรายจ่าย โดยรายการในมาตรา 65 ตรี ประกอบด้วย… (1) เงินสำรองต่าง ๆ นอกจาก (ก) เงินสำรองจากเบี้ยประกันภัยเพื่อสมทบทุนประกันชีวิตที่กันไว้ก่อนคำนวณกำไร เฉพาะส่วนที่ไม่เกินร้อยละ 65 ของจำนวนเบี้ยประกันภัยที่ได้รับในรอบระยะเวลาบัญชีหลังจากหักเบี้ยประกันภัยซึ่งเอาประกันต่อออกแล้ว ในกรณีต้องใช้เงินตามจำนวนซึ่งเอาประกันภัยสำหรับกรมธรรม์ประกันชีวิตรายใดไม่ว่าเต็มจำนวนหรือบางส่วน เงินที่ใช้ไปเฉพาะส่วนที่ไม่เกินเงินสำรองตามวรรคก่อนสำหรับกรมธรรม์ประกันชีวิตรายนั้น จะถือเป็นรายจ่ายไม่ได้ ในกรณีเลิกสัญญาตามกรมธรรม์ประกันชีวิตรายใด ให้นำเงินสำรองตามวรรคแรก จำนวนที่มีอยู่สำหรับกรมธรรม์ประกันชีวิตรายนั้น กลับมารวมคำนวณเป็นรายได้ในรอบระยะเวลาบัญชีที่เลิกสัญญา (ข) เงินสำรองจากเบี้ยประกันภัยเพื่อสมทบทุนประกันภัยอื่นที่กันไว้ก่อนคำนวณกำไร เฉพาะส่วนที่ไม่เกินร้อยละ 40 ของจำนวนเบี้ยประกันภัยที่ได้รับในรอบระยะเวลาบัญชีหลังจากหักเบี้ยประกันภัยซึ่งเอาประกันต่อออกแล้ว และเงินสำรองที่กันไว้นี้จะต้องถือเป็นรายได้ในการคำนวณกำไรสุทธิเพื่อเสียภาษีในรอบระยะเวลาบัญชีปีถัดไป (ค) เงินสำรองที่กันไว้เป็นค่าเผื่อหนี้สูญหรือหนี้สงสัยจะสูญ สำหรับหนี้จากการให้สินเชื่อที่ธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน บริษัทหลักทรัพย์ หรือบริษัทเครดิตฟองซิเอร์ได้กันไว้ตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์หรือกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ แล้วแต่กรณี ทั้งนี้ เฉพาะส่วนที่ตั้งเพิ่มขึ้นจากเงินสำรองประเภทดังกล่าวที่ปรากฏในงบดุลของรอบระยะเวลาบัญชีก่อน เงินสำรองส่วนที่ตั้งเพิ่มขึ้นตามวรรคหนึ่ง และได้นำมาถือเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิหรือขาดทุนสุทธิไปแล้วในรอบระยะเวลาบัญชีใด ต่อมาหากมีการตั้งเงินสำรองประเภทดังกล่าวลดลง ให้นำเงินสำรองส่วนที่ตั้งลดลงซึ่งได้ถือเป็นรายจ่ายไปแล้วนั้น มารวมคำนวณเป็นรายได้ในรอบระยะเวลาบัญชีที่ตั้งเงินสำรองลดลงนั้น (2) เงินกองทุน เว้นแต่กองทุนสำรองเลี้ยงชีพซึ่ง [...]

ช่วงนี้ใกล้เวลาทำงบการเงินสำหรับนักบัญชีครับ เลยนำเป็นข้อมูลมาฝากกัน http://www.rd.go.th/publish/fileadmin/user_upload/kormor/17.1.pdf ประกาศกรมสรรพากร เรื่อง การคำนวณค่าหรือราคาเงินตราต่างประเทศเป็นเงินตราไทย เพื่อดำเนินการตามมาตรา 65 ทวิ (5) แห่งประมวลรัษฎากร กรมสรรพากรขอ แจ้งอัตราการคำนวณค่าหรือราคาเงินตราต่างประเทศเป็นเงินตราไทย ตามอัตราถัวเฉลี่ยในวันสุดท้ายของปี พ.ศ. 2552 ที่ธนาคารพาณิชย์รับซื้อและขาย ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยได้คำนวณไว้เพื่อปฏิบัติการตามประมวลรัษฎากร ดังต่อไปนี้